Visit Homepage
Skip to content

De geboorte van Afrodite

Geïnspireerd door het heerlijke boek Mythos dat ik aan het lezen ben, komen de prachtige verhalen uit de oude Griekse mythologie weer in mijn hoofd tot leven. Met bijbehorende databank aan schilderijen, natuurlijk. Het leek me leuk om aan de hand van Mythos er een aantal van uit te werken. Vandaag: de geboorte van Afrodite. 

Er zijn niet veel ontstaansverhalen in de mythologische geschiedenis die zo, hoe zal ik het uitdrukken, uitzonderlijk zijn als die van de godin van schoonheid. Afrodite in het Grieks, Venus in het Latijn. Laat ik maar gelijk met de deur in huis vallen. Afrodite is het product van de afgesneden geslachtsdelen van Ouranos (Uranus), de Hemel.

Hoe, zegt u?

Tja. De Griekse verhalen zijn gruwelijk, ik schreef het al eerder. Het zit zo. Gaia, oftewel Aarde, had een partner, Ouranos. Zij paarden er flink op los en kregen onder andere twaalf kinderen die de Titanen genoemd worden. Dat waren hun goedgelukte kinderen, ze kregen namelijk ook een setje misbaksels zoals de Cyclopen. Maar daarover later wellicht meer.

Kronos

Ouranos was geen lieverdje, vond ook Gaia. Ze gaat haar kinderen langs om te vragen of een van hen wellicht hun vader een kopje kleiner wil maken. Alleen haar laatste kind, Kronos, is geïnteresseerd in die taak.

Hij wacht zijn kans af en op een onbewaakt moment snijdt hij met een sikkel het hele zaakje van Ouranos af. Vervolgens gooit hij het ver weg, de zee in. Ergens ver weg vallen de edele delen in het water. En dan gebeurt het wonder.

Afrodite

Waar Ouranos’ vlees het water raakt, begint de zee te schuimen. En uit dat schuim verrijst een prachtige vrouwelijke verschijning. Het is Afrodite, Venus, de personificatie van Schoonheid. Letterlijk: ‘uit schuim geboren’. Ze staat op een grote schelp, die haar vervolgens aan land zet. Op het eiland Cyprus, om precies te zijn.

Als je een beetje kennis van schilderijen hebt, gaat er wellicht een belletje rinkelen bij deze omschrijving. Prachtige vrouw, op schelp, in zee, richting land. Heb je al een dia?

Ik hoop dat dit zo beroemde beeld bij je opdoemde voordat je het plaatje hieronder zag.

De geboorte van Afrodite
Sandro Botticelli, De geboorte van Venus, 1483-1485. Galleria degli Uffizi, Florence.

Dit enorme schilderij, te zien in het Uffizi in Florence, is een meesterwerk. Plaatjes ervan doen het stuk geen recht. (Is trouwens zelden zo met kunst, maar dat is een heel ander verhaal.) In het Italiaans klinkt het ook gelijk een stuk majestueuzer, La nascita di Venere. En het is erg groot, in het echt, een goede 2,79 bij 1,73 meter . Overigens kiest Botticelli ervoor om niet de precieze geboorte af te beelden, maar een moment daar vlak na.

Andere figuren

Nu zie je op dit werk nog wat andere figuren staan. Ik begin links. Daar blaast een manspersoon Afrodite richting land. Dit is Zephyros, god van de westenwind. Hij is verstrengeld met een andere figuur. Haar identiteit, daar is men niet eenduidig over. Het is misschien Aura, een nymf van de wind, of Chloris, een nymf die wordt geassocieerd met lente en bloemen in bloei. Haar Romeinse naam is Flora, dat klinkt je vast bekender in de oren. Voor beiden is wat te zeggen, maar mij lijkt Chloris de beste optie. Als je goed naar het werk kijkt, zie je namelijk bloemen meewaaien richting Afrodite. Plus het feit dat over Zephyros Chloris eens ontvoerde. Aannemelijk, dus, dat zij bij hem aanwezig is.

Dan nog een laatste figuur die we moeten identificeren, de vrouw aan land. Dit is waarschijnlijk een van de Horae, godinnen van de seizoenen.

Meer geboortes van Afrodite

Sandro Botticelli is niet de enige kunstenaar die deze geboorte heeft proberen te vereeuwigen. Er zijn meer werken die zeer de moeite waard zijn om te bekijken. Ik laat jullie achter met een aantal snoepjes. Niet in de laatste plaats door de mierzoete kleuren die vooral in het werk van Bouguereau voorkomen.

De geboorte van Afrodite
Nog een heerlijk werk, uit een heel andere periode. Alexandre Cabanel, Birth of Venus, 1863. Olieverf op doek, 130 × 225 cm. Musée d’Orsay, Parijs. Hier zie je geen schelp, wel lieflijke cherubijntjes. Een aantal blazen op schelpen. Hier is eigenlijk meer sprake van een echte Afrodite-geboorte dan in het werk van Botticelli.

 

De geboorte van Aphrodite
William-Adolphe Bouguereau, The Birth of Venus, 1879. Olieverf op doek, 300 × 218 cm. Musée d’Orsay, Parijs. Ook zo’n joekel, en ongeveer uit dezelfde periode. Sommigen noemen dit kitsch. Snap ik, maar toch kan ik er erg van genieten.

 

Wil je nog meer mythologische verhalen lezen over en daar schilderwerken van zien? Ik werk aan een hele serie, dus binnenkort meer. In tussentijd kan je misschien dit verhaal eens lezen, over Narcissus.

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van de laatste blogposts? Geen probleem. Abonneer je hier.

Be First to Comment

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Meest recente berichten