Visit Page
Verder naar bericht

Achtergrond: Minerva

De uil van Minerva mag dan de laatste tijd veelvuldig in het nieuws zijn, maar hoe zit het eigenlijk met de eigenaresse zelf? Wie is Minerva? Tijd voor wat mythologische achtergrondinformatie.

Minerva is de Romeinse versie van Pallas Athene. Dit is voor de verandering eens iets anders dan Narcissus of Narkissos, waar je uit de naam wel zo ongeveer het Griekse of Latijnse equivalent van kan verzinnen. Omdat Pallas Athene een van de belangrijkste Griekse goden is, hanteer ik deze naam in dit stuk.

Pallas Athene is de godin van vele belangrijke zaken. Zo voert ze de scepter over de wijsheid, is ze beschermster van de schone kunsten en kunstvaardigheid, maar ook godin van oorlog. Dat oorlogsaspect zit eigenlijk al in haar geboorte besloten.

Zeus en Metis

Zeus wordt heel erg verliefd op Metis, een oceanide of waternimf. Na wat in Stephen Fry’s Mythos als een ingewikkelde achtervolging met vele gedaanteverwisselingen van beiden wordt omschreven, geeft Metis zich over aan de lusten van Zeus. De pret voor Zeus is echter van korte duur, wanneer hij zich een voorspelling herinnert. Een kind van Metis zal ooit machtiger worden dan de vader van dat kind.

Zeus, de Griekse oppergod, is getrouwd met Hera. Maar Zeus neemt het met die huwelijkse trouw niet zo nauw. Hij slaapt met Jan en alleman, waaruit op de meest bijzondere wijze kinderen voortkomen. Zo ook in dit verhaal.

Dat zou zomaar Zeus kunnen betreffen, denkt hij zichzelf. En dat is natuurlijk niet de bedoeling. In een wedstrijdje transformeren tussen het tweetal eet Zeus als hagedis Metis de vlieg op. Hap, slik, weg is Metis. Vader Kronos zal trots op hem zijn geweest.

De geboorte van Pallas Athene

Helaas voor Zeus vinden voorspellingen in de mythologie altijd een weg om uit te komen. De oppergod krijgt Hoofdpijn, met een hoofdletter H. Het wordt alsmaar erger, Zeus brult het uit. Hij smeekt zijn zoon Hephaistos (Latijn: Vulcanus, de minst knappe van het stel) om zijn hoofd open te slaan met een bijl. De jongen gehoorzaamt, en zie daar: een in wapenuitrusting geklede vrouw komt uit zijn hoofd te voorschijn. Welkom in de wereld, Pallas Athene, krijgsgodin.

Op deze amfoor uit ca 550-540 voor Christus zien we de geboorte van Athene uit het hoofd van Zeus.

Attributen

Athene wordt in de kunsten veelvuldig geportretteerd. Maar hoe zie je op een schilderstuk nu dat zij het is?

Je kunt haar ten eerste vaak herkennen aan de wapenuitrusting van speer, schild en helm. Daarbij draagt ze ook wel een aegis, een geitenvellen schoudermantel. Er zitten soms franjes aan dit vel in de vorm van slangen. Op haar schild of op haar geitenvel kan je in latere tijden het hoofd van Medusa ontdekken. Dat is overigens een geweldig, ander verhaal waarin Athene een belangrijke rol speelt. Kom ik een andere keer op terug.

Nu denk je misschien: wacht eens even, er was toch al een god van oorlog? Klopt. We hebben nog een strijdlustige godheid, Ares of Mars. Een belangrijk verschil met is dat Athene voor rechtvaardige oorlogvoering staat. Daar wordt mee bedoeld dat zij niet zuiver oorlogslustig is, maar strijdt voor rechtvaardigheid. Daarvoor is wijsheid nodig, een van de andere zaken waar zij de godin van is.

De uil van Minerva

En dáar komt de uil om de hoek zetten. Een uil staat symbool voor wijsheid. De uil van Athene, of Minerva, is vaak aan haar zijde te vinden. Nu eens aan haar voeten, dan weer op een stapel boeken (ook een verwijzing is naar geleerdheid). Daarnaast houdt Athene soms een olijftak vast, wat sommigen ook rekenen tot een wijsheidsymbool.

Hieronder voeg ik wat voorbeelden bij van Minerva’s of Athena’s in de kunsten. Met of zonder uil.

Achtergrond: Minerva
Rembrandt van Rijn, Minerva, 1635. Olieverf op doek, 137 x 116 cm.
Hier zie je Minerva’s attributen in de achtergrond liggen. Zie je de helm, speer, het schild? Ze leest een boek, wat heel wijs van haar is.
Een tot de tanden toe bewapende Minerva of Athena van Gustav Klimt. Hier zie je heel goed dat ze de beeltenis van Medusa op haar borst draagt. Klimt heeft in de achtergrond de beeldentaal van de Oudheid geleend.
Achtergrond: minerva
Simon Vouet, Allegorisch portret van Anna van Oostenrijk als Minerva, na 1643. Olieverf op doek, 202 x 172 cm. Hermitage, St. Petersburg.
Hier is het onmisbaar, kijk maar. Vrouw, helm en schild op de grond. Speer in de hand. Een uil aan haar voeten. Op haar borst zien we de kop van Medusa.

Achtergrond: Minerva
Girolamo Campagna, Minerva met uil, vroege 17e eeuw. Brons, 28,3 cm. Hermitage, St. Petersburg.

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van de laatste blogposts? Geen probleem. Abonneer je hier.

Feel free to share

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Instagram

Laat als eerste een reactie achter

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Meest recente berichten

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial