Ik heb jarenlang op beide papieren geschilderd. En ik zal je iets zeggen: het verschil merk je niet alleen aan het resultaat, maar vooral aan het moment dat je de eerste verfstreep zet.
▶Inhoudsopgave
Dat eerste contact — hoe het papier de verf opneemt, hoe het reageert — dat vertelt je alles. En daarin zijn Fabriano Artistico en Arches behoorlijk anders, ook al zijn ze beide topkwaliteit.
Waar het begint: wat zit erin
Arches is gemaakt van 100% katoen. Dat voel je. Katoenvezels geven het papier een soort zachte veerkracht, een rijkdom die je bij cellulosepapieren minder snel tegenkomt. Het wordt handgemaakt — letterlijk, op een draaiende schil, zoals ze dat al sinds 1819 in Frankrijk doen.
Elk blad heeft iets ongelijks, iets levends. Dat is geen gebrek, dat is precies waarom mensen het kiezen.
Fabriano Artistico is gemaakt van 100% cellulose, voornamelijk Europees hout. En toch: dit is geen gewoon cellulosepapier.
Fabriano bestaat sinds 1298 — je leest dat goed, dertiende eeuw — en die eeuwenlange expertise zit in elk vel. Het is machinaal gemaakt, maar met een zorgvuldigheid die je merkt aan de manier waarop het verf vasthoudt en zich verspreidt.
De textuur: glad versus levendig
Hier wordt het interessant. Arches heeft die bekende, uitgesproken grain.
Zelfs in de gladste varianten zit er een complexiteit in het oppervlak die je bij Fabriano niet hebt.
Die grain doet iets met je kleuren: ze worden dieper, iets mysterieuzer. Als je een wash legt over Arches, zie je hoe de verf zich nestelt in de oneffenheden. Het geeft je schilderij een soort ademhaling.
Fabriano Artistico is gladder. De Extra Fine variant is bijna zijdelachtig, en dat maakt hem fantastisch voor detailwerk. Denk aan portretten, botanische illustraties, scherpe lijnen. Je hebt meer controle.
De verf doet wat je wilt, en dat is soms precies wat je nodig hebt.
Wat me opvalt is dat veel schilders Arches associëren met "echt" aquarel — alsof die ruwe textuur meer authentiek is. Maar dat is een misvatting.
Fabriano geeft je gewoon een andere vorm van expressie. Het is niet minder, het is anders.
Dikte en stevigheid
Arches komt standaard in 300 gsm, en dat is de gouden standaard voor serieuze aquarellisten. Als je twijfelt over het verschil tussen 300 en 640 grams aquarelpapier: het papier blijft strak, ook bij natte washtechnieken.
Je hoeft het niet eens op te spannen als je maar een beetje voorzichtig bent. Fabriano Artistico Extra Fine is 170 gsm — aanzienlijk dunner. Dat betekent dat je het bij natte werken eerder moet opspannen of vastplakken, anders golft het.
Maar Fabriano heeft ook dikkere varianten. De Artistico Watercolor komt in 300 gsm, en die is een heel andere ervaring.
Eerlijk gezegd vind ik die 300 gsm-versie van Fabriano een onderschat juweel. Hij combineert de gladde werking met de stevigheid die je nodig hebt voor nat werk.
Hoe ze met verf omgaan
Leg een dikke was van Holbein op Arches, en je ziet hoe het papier de verf als een spons opneemt. De kleuren worden intens, bijna levendig. Er is een transparantie die je alleen krijgt door die combinatie van katoen en handgemaakte productie.
Ook Winsor & Newton Cotman en Professional op Arches werken uitstekend — de pigmenten komen in beide gevallen prachtig tot hun recht.
Fabriano neemt verf iets langzamer op. Dat klinkt als een nadeel, maar het is juist een voordeel als je langer wilt werken met nat-op-nat technieken.
Je hebt meer tijd om te mengen, te verschuiven, te corrigeren. Voor iemand die van precies werken houdt, is dat een geschenk. En hier zit een subtiel punt: omdat Fabriano gladder is, komen lichte kleuren — denk aan PY35, dat cadmiumgeel — helderder over.
Op Arches kunnen die zachtere tinten iets meer in de grain verdwijnen.
Niet slecht, maar anders.
Lichtechtheid en archivering
Beide papieren zijn zuiver en archivaal geschikt. Geen zure stoffen, geen verborgen chemicaliën die je kleuren na vijf jaar doen verbleken. Als je pigmenten met goede lichtechtheid gebruikt — en dat zou je altijd moeten doen, want waarom zou je anders je werk aanbieden aan de tijd — dan houden beide papieren het generaties, mits je de juiste keuze maakt tussen hot press en cold press.
Prijs: het ei van Columbus?
Arches is duurder. Dat is geen geheim.
Een pak van 20 vellen 300 gsm kost snel het dubbele van een vergelijkbaar pak Fabriano. En ja, je betaalt voor het katoen, voor het handwerk, voor de naam. Maar Fabriano biedt een prijs-kwaliteitsverhouding die ik echt indrukwekkend vind.
Voor dagelijks werk, voor oefenen, voor studies — Fabriano is mijn eerste keuze.
Voor een stuk waar ik extra veel om geef, pak ik Arches. Dat vind ik trouwens het gezondste perspectief: geen van beide is "beter". Ze zijn complementair.
Wanneer kies je wat?
Als je begint met aquarel, of als je gewoon veel schildert, is Fabriano een uitstekende basis.
Je leert hoe verf en papier samenwerken zonder dat je elke fout meteen voelt in je portemonnee. De 300 gsm-versie geeft je alle stevigheid die je nodig hebt.
Arches kies je als je iets wilt creëren waar je trots op bent. Als je diepte zoekt, als je wilt dat je kleuren ademen, als je het gevoel wilt dat het papier mee werkt aan je expressie. Het is een luxe, maar het is een luxe die je voelt. Ik heb een tijd lang alleen Arches gebruikt, uit principe.
Alsof goed schilderen een kwestie van het duurste materiaal was. Maar toen ben ik weer teruggegaan naar Fabriano, en ik merkte iets belangrijks: mijn aquarellen werden niet slechter. Ze werden anders.
En soms was dat juist beter. Het beste papier is het papier waar jij je op richt. Niet het papier dat in een vergelijkingsartikel als "wint" wordt bestempeld.
Voel het, werk ermee, en kijk wat er gebeurt. Want uiteindelijk is het niet het papier dat de aquarel maakt — het is wat jij erin stopt.