Stel je voor dat je een aquarel maakt en iemand zegt: "Dat is van jou, hoe weet ik dat?" Dat is het moment waarop je stijl echt van jou is geworden.
▶Inhoudsopgave
Maar hoe kom je daar? Want in het begin lijkt alles wat je maakt er hetzelfde uit te zien — of juist te veel op iemand anders.
Het begint met kopiëren (en dat is prima)
Wat me opvalt is dat veel mensen denken dat ze meteen origineel moeten zijn. Maar kopiëren is geen zonde.
Ik heb maandenlang de werken van anderen nagemaakt. Niet om ze te kopiëren, maar om te voelen hoe ze werkten. Hoe ze een penseel hielden.
Hoe ze kleur mengden. Hoe ze lijnen lieten zweven in plaats van vast te leggen.
Dat is precies wat jij ook moet doen. Kies iemand waar je van schrijft. Bestudeer hun werk. Maak het na. En dan nog een keer. En nog een keer.
Op een gegeven moment merk je dat je iets verandert zonder het te willen. Dat is jouw handschrift dat zich aandient.
Materialen beïnvloeden je stijl meer dan je denkt
Eerlijk gezegd, ik dacht lang dat stijl puur ging over wat je tekende. Maar de materialen die je gebruikt, bepalen ook hoe je werkt.
Een dure set is niet per se beter; een goedkope set met de juiste pigmenten geeft vaak meer voldoening. Papier is belangrijker dan verf; een slecht papier verpest zelfs de beste aquarel. Ik werk bijna altijd op Arches, 300 gram, katoen.
Het neemt water anders aan, het laat kleur anders stromen. En dat verandert hoe je penseel beweegt.
Op goedkoper papier zou ik heel anders werken — en dus een andere stijl ontwikkelen. Veel merken verkopen 'complete sets' die volledige kleurrijken missen; dat is een marketingtruc. Kies liever zelf je kleuren.
Begrijp wat pigmentnummers betekenen — PB15, PY35 — en let op lichtechtheid. Dan weet je precies wat je in handen hebt, en kun je bewust kiezen.
Herhaling is je vijand én je bondgenoot
Als je altijd hetzelfde onderwerp tekent, ontwikkel je snel een routine. Dat klinkt goed, maar het kan je ook vastlopen.
Je hand doet wat het gewend is, en je hoofd stopt met kijken.
Ik merkte dat toen ik wekenlang alleen bloemen maakte. Ze werden mooier, ja. Maar ook voorspelbaar. Toen ik opeens een stadslandschap probeerde, voelde het alsof ik voor het eerst een penseel vasthield.
En juist daar zat de vonk. Dus: herhaal genoeg om iets eigen te maken, maar breek het ritme op tijd. Wissel onderwerp, schaal, kleur, zelfs materiaal. Maak eens kleine thumbnail sketches voor je aquarelcomposities om je aanpak te veranderen. Probeer ook eens Holbein in plaats van Winsor & Newton — het mengt iets anders, is minder korrelig, en dwingt je tot een andere aanpak.
Je stijl is wat overblijft als je stopt met proberen
Dat vind ik trouwens het mooiste aan het proces. Je kunt niet forceren dat iemand ziet "jou" in een tekening.
Het gebeurt vanzelf, door oefening, door fouten, door dagen waarop het niet lukte en je toch door ging. Een goed penseel — sabel of synthetisch — houdt meer water vast dan een goedkope variant.
Dat klinkt als een technisch detail, maar het verandert hoe je werkt. En hoe je werkt, verandert wat je maakt. En wat je maakt, wordt uiteindelijk jouw stijl. Aquarelverf in pans is praktisch voor urban sketching en materialen voor onderweg; tubes zijn efficiënter in het atelier.
Maar soms neem ik expres pans mee naar buiten, alleen omdat het me dwingt om kleiner, sneller, losser te werken.
En dan komt er iets in dat ik binnen nooit had gemaakt.
Geef jezelf de ruimte om lelijk te zijn
De grootste blokkerende factor? De verwachting dat alles mooi moet zijn.
Maar stijl ontwikkelen is rommelig. Het zijn de slechte tekeningen die je leren waar je naartoe wilt, zeker als je je eigen karakterontwerp in aquarel uitwerkt.
Ik bewaar mijn oude werken. Niet omdat ze goed zijn, maar omdat ik erin zie wat ik toen nog niet wist. Een voorkeur voor zachte overgangen. Een neiging om lijnen te laten vervagen.
Dat is mijn handschrift geworden — niet omdat ik het koos, maar omdat het bleef terugkomen.
Dus maak veel. Maak fouten. Gebruik materialen die je dwingen om anders te kijken. En op een dag, als je even niet let, zal iemand zeggen: "Dat is van jou." En dan weet je het.