Je hebt maandenlang geoefend. Je aquarellen worden steeds beter, je hebt een stapel werk liggen die je eigenlijk best goed vindt. Maar dan komt het moment: je moet een portfolio samenen.
▶Inhoudsopgave
En ineens weet je niet meer waar je moet beginnen. Dat is geen gebrek aan talent.
Dat is gewoon een ander vak. Een portfolio is geen verzameling van alles wat je ooit hebt gemaakt. Het is een selectie die één ding doet: laten zien wie je bent als illustrator.
Kies werk dat jouw handtekening draagt
Wat me opvalt bij veel beginnende illustratoren is dat ze alles erin gooien.
Elke oefening, elke schets, elke half afgewerkt stuk. Maar een portfolio is geen archief.
Het is een visitekaartje. Kies maximaal vijftien tot twintig stukken. Niet meer. En kies bewust: welk werk laat zien wat jij kunt? Niet wat je allemaal hebt geprobeerd, maar wat jouw stijl is geworden.
Eerlijk gezegd was dat het moeilijkste voor mezelf. Ik had een hele map vol met aquarellen die technisch prima waren, maar die eigenlijk niks over mij zeiden.
Die heb ik eruit gehaald. Wat overbleef was kleiner in aantal, maar elk stuk had iets. Dat is het verschil.
Laat variatie zien, maar binnen jouw kader
Een goed portfolio toont dat je meerdere dingen kunt. Maar het moet nog steeds bij elkaar horen.
Denk aan een muzikant die een setlist samenstelt: er zit upbeat werk in, rustig werk, misschien iets experimenteels. Maar het klinkt allemaal als dezelfde artiest. Als jij vooral werkt met aquarel op Arches-papier, dan hoeft dat niet te veranderen.
Laat zien dat je met dat ene medium verschillende dingen kunt. Een portret, een landschap, een illustratie voor een kinderboek.
Zelfde materiaal, verschillende toepassingen. Dat vind ik trouwens het mooiste van aquarel: het medium is beperkt, maar de mogelijkheden niet. Een goede sabelpenseel en een tube Holbein-verf kunnen zoveel meer dan je denk.
Je hoeft geen digitale toevoegingen of mixed media erbij te halen om variatie te creëren. Het zit in wat je doet met wat je hebt.
Denk aan de kijker, niet aan jezelf
Dit is waar het vaak misgaat. Je maakt een portfolio dat jij mooi vindt.
Maar wie kijkt ernaar? Een opdrachtgever. Een redacteur. Een uitgever. Die hebben vijf seconden om een eerste indruk te krijgen. Zet je sterkste werk vooraan.
Niet het stuk dat het langst duurde te maken, niet het stuk waar je trots op bent omdat je een techniek beheerst.
Het stuk dat opvalt. Dat iets vraagt. Dat even stil maakt. En zet het minst sterke werk helemaal niet in. Dat klinkt logisch, maar je zult verbaasd zijn hoeveel portfolios eindigen met een zwak stuk. Alsof iemand een optreden afsluit met een nummer dat niet lukt.
Presentatie doet ertoe, ook bij fysiek werk
Stel je stuurt fysieke aquarellen mee naar een opdrachtgever. Hoe doe je dat? In een map? Opgespeld? Of wil je je schetsboekwerk delen op social media?
Los in een envelop? Gebruik een stevige portfolio-map met transparante hoezen.
Zorg dat het werk niet kreukt, niet vochtig wordt, niet aan elkaar plakt. Klinkt als vanzelfsprekend, maar ik heb illustratoren zien insturen met werk dat onderweg beschadigd raakte. Dat maakt geen indruk.
Als je digitaal werkt, scan alles op hoge resolutie. Niet fotograferen met je telefoon onder slecht licht. Een aquarel verdient een goede scan. De kleur van pigmenten als PB15 of PY35 komt anders uit op een scherm dan je denkt. Investeer in een goede scanner of laat het professioneel doen.
Vertel iets over je proces
Een portfolio met alleen eindresultaten is droog. Voeg één of twee procesbeelden toe.
Een schets naast het eindresultaat. Een detailopname van een techniek die je gebruikt. Dit is geen verplichting, maar het helpt bij het ontwikkelen van je eigen illustratieve handschrift. Vooral als je solliciteert bij uitgevers of redacties.
Die willen zien dat je denkt, niet alleen dat je mooi kunt schilderen. Wat ik zelf doe: ik bewaar altijd mijn eerste schets naast het afgewerkte stuk.
Niet om te laten zien hoe goed ik ben, maar om te laten zien hoe ik werk.
Dat geeft mensen iets om vast te houden.
Houd het levendig
Een portfolio is nooit af. Elke paar maanden kijk je er naar en vraag je: is dit nog wie ik ben?
Is dit nog wat ik wil laten zien? Verouderd werk eruit. Nieuw werk erin. Niet omdat het oude slecht was, maar omdat je veranderd bent. Dat is geen gebrek. Dat is groei.
En als je merkt dat je vastloopt, probeer dan eens dagelijkse warmup oefeningen voor illustratoren. Kijk daarnaast naar illustratoren die je bewondert; niet om te kopiëren, maar om te zien hoe zij hun werk presenteren.
Wat kiezen zij eruit? Wat laten zij weg?
Daar leer je meer van dan uit welk boek dan ook. Begin vandaag. Niet morgen. Pak je werk erbij, leg het op de vloer, en kies. Dat is het eerste werk dat een portfolio nodig heeft: de moed om te selecteren.